ALBÛM                                                                       Albûma "Zîz" ya Çar Newa nîşanekeye xetimîna di mûzîka Kurdî de ye û Kom Mûzîk jî tawanbareke xetimînê ye

ETEM FERQÎN-SERHAD B.RÊNAS / MUZIKKURD.com

Albûma dawîn ya koma Çar Newa binavê "Zîz" bi qasê mehek berê derket.


Bo albûma nû ya Çar Newa him ji alîyê hezkirîyê wan,him ji hez hezkirîyên mûzîka modern a Kurdî bendewarîyek mezin hebû.Mixabin "Zîz" ji wan bendewarîyên 2-3 salî gelek dûr e.

Derketina "Zîz" deng ve ne da jî.2 sedemên deng ne vedana "Zîz" hene.Yekem sedem girêdayî Çar Newayê ye û ji ber ne serkeftî bûna albûmê tê.Sedema dûyemîn jî ji ber şîrketa ku "Zîz" derxistîye derdikeve holê û yanî ji ber Kom Mûzîkê.


"Zîz" tekrareke xirab ya "Mak" e


Çar Newa ku piştî veqetina Serhed û Suleyman ji koma Amedê hate damezirandin û piştî albûmên "Sî" û "Mak" niha jî bi "Zîz" derket hezkirîyên xwe.

Albûm ji wan 12 stranan pêk tê;"De bê", "Şimik Reş", "Taxa Jêrê", "Zarokatî", "Çîmenê", "Şevek Tarî", "Zeynebê", "Cade Çol", "Hemamê", "Hawar", "Hey lolo Delal", "Almast".

Ger "Zîz" ji alîye kom an jî hunermendekî din ve hatibûya çêkirin em dikarîbûn bêjin albûmeke gellek serkeftîye. Lê mirov bi avayekî xwezayî ji ber pêşketina giştî ya mûzîka Kurdî û Cîhanî,pêşketina teknolojîyê û rabirdûya mûzîkal ya Çar Newa albûma "Zîz" nikare biecibîne.

Albûma yekemîn ya Çar Newa "Sî" bi rastî jî bo mûzîka Kurdî diyariyek gelek baş bû.Çar Newa xeletîyek nekir û piştî "Sî" yê albûmeke bi tam û rengekî cûda pêşkeş kir û "Mak" derket holê.Lê heman serkeftin di "Zîz"ê de nîne.Albûm başe lê têde pêşketineke nîne.

Di bikaranîna enturmanan de yeknesakîyek xirab tê dîtin.Heman dûzahengî di aranjeya stranan de jî heye.Stranên gêlerî ku hatine hilbijartin piraniya wan stranên ku gelek caran ji alîyê kom û hunermendên cûda ve hatine şîrove kirin hatiye xwendin.Bi hezaran stranên gelêrî ku di kurahîya arşîva mûzîka kurdî de ne û xelk ji wan straran ne hayedarin nehatine bikaranîn.

Asta sound(deng) a albûmê jî ne başe û ne xurt e û balkêşîya albûmê hatiye asteng kirin.Hin ensturmanên wek "obua" ku rengekî xwe da bû albûma "Sî" ,ensturmenên wisa jî nîne.Albûm wek albûmeke konserê ye.Dibe ku Çar Newa bo mayîndeyîya berhemê riyeke wisa bişopandibin û lê beyî şêweya lêdana hosteyane ya ensturmana ev yek jî çê nebûye.

Mesela Çar newa dikarîbû ku şibîna "Zîz"ê ji "Mak"ê bi bikarnanîna dahol(bateri) û bass'ên cûda ji holê rakiba.Her wiha wiha ji "Sî" û "Mak" cûdatir berga albûma "Zîz" xirabe û balkêş e.

Hin sedemên din ya serneketina albûma "Zîz" heye.Her wiha heman sedemên bi rengî û meyîbûnîya muzikalî di çend salên dawîn de dibe serneketina gelek albûmên din jî.Wek albûmên dawîn yên Dîyar,Koma Agirê Jiyan,Xêro Abbas,Şener Yildiz,Rojhan Beken,Delîl,Xanemîr,Seyidxan û çend albûmên din in ku meyîbûnîya muzikalî dibe serneketina wan.

Bê guman mînakên berovajî vê yekê jî heye ku di wan salên dawî de bi serkeftî tevlî arşîwa mûzîka kurdî bûne û xwe gihandina gel wek albûmên dawîn yên Ciwan Haco,Rojda,Kawa,Koma Rewşen,Dîno, Îbrahîm Rojhilat,Xelîl Xemgîn,Hesen Şerif,Aramo,Hamid,Burhan Berken,Nilufer Akbal,Mirady û çend navên din jî dikarin bijmerin.

Bê gûman ev analîz bi giranî ser esasê mûzîka bakûrê Kurdistanê ye.


Kom Mûzîk xwedî helwesteke xeter e


Sedema dûyemîn niha bo dema niha ji sedema yekemîn girîngtir e.Ji ber ku helwesta niha ya Kom Mûzîk dikare bibe sedema têk çûna albûmên gelek baştir jî.

Wekî hemû cihên li Cîhanê li Kurdistanê jî mp3 û belav bûna neyasayî ya stranan dibe sedema kêm bûna firotina albûman.di ser de jî pêk nehatna sektora mûzîka Kurdî di warê aborî de jî dibe sedem ku mûzîka Kurdî ji vê pêvajoyêyê zêdetir zirarê bibîne.

Wek tê zanîn li bakûrê Kurdistanê û li Tirkîye piştî 1991'an qedexeya ser mûzîka Kurdî rabû û di warê derketina albûmên Kurdî e "teqînek" çêbû.Bi sedan albûm derketin û asta qelîteya piranîya wan albûman nizm bû.Di heman demê de bi rizgarîya li başûrê Kurdistanê ji rejîma Sedam li wê derê jî di warê mûzîka Kurdî de pêşketin çêbû.

Li bakûrê Kurdistanê bi taybetî sala 1997'an şûnde di asta qelîteya mûzîka Kurdî de pêşketineke berbiçav derket holê.Di vê pêşketinê de bi taybetî bandora koman gelek zêde bû.em behsa 10 sal berê dikin.Di wê demê tenê televizyonek satalaytî hebû hema tu malpereke Kurdî tune bû yanî delfetên medyaya Kurdî û ragihandina Kurdî li gor niha gelekî kêm bû.Kom Mûzîk jî 1997'an de hate damezirandin.Kom Mûzîk ser hev albûmên ji hev xweştir û baştir tevlî arşîva mûzîka Kurdî kir û demekî kurt de di mûzîka Kurdî de bû "otorîteyek".Di wê demê de jî, niha jÎ ji xeynî Kom Mûzîk şîrketên ku albûmên Kurdî çêdikin hebûn û henin.Bi taybetî jî Ses Plak yek ji şîrketa ku albûmên herî baş diweşîne ye.

Di 2 salên dawîn de Kom Mûzîk xwedî helwesteke nayê fam kirin e.Niha li gel ku rewşa medyaya Kurdî gelek pêş da çûye û hetta qenaleke mûzîka Kurdî jî heye.Lê albûmên KurdÎ li gor 10 sal berê pir kêm tê firotin û ji xeynÎ nefirotina wan qet haya tu kesî ji albûmên ku derdikeve nabe.Hema hem bêjin sedema yekemîn "mp3" lê tenê ev sedem îzahata vê rewşa nake.

Ger em bêjin bo Kurdî eleqe kêm bûye.Ev jî nîne.Ji ber ku di 2 salên dawîn de hejmara weşanên Kurdî û pirtûkên Kurdî û hejmara firotina pirtûkên Kurdî de zêdebûnake girîng di holê de ye.Ku xwendin ji guhdarî kirinê dijwartir e û kesekî zimanê Kurdî baş nezanibe jî dikare mûzîka Kurdî guhdarî bike.

Pêşkeşîya albûmên Kurdî bo gel baş nayê kirin.Bi firışgehên mûzîka re têkîlîyeke baş nayê danîn.Afîşên albûman bi başî nayê belav kirin.firotina albûman baş nayê teqîp kirin.Bo albûman bergên baş nayên çêkirin.Reklamên balkêş û xurt nayê weşandin.Klîbên baş nayê çêkirin.Êdî dem ne dema berê ye.Dem dema medya û ragihandinê ye.Êdî Kurdek tenê bo Kurdî bûna albûmê wê albûmê nakire.Ger bikîya ba ne normal bû.Divê asta berheman zêde be û metodên navnetweyî ya qezenckirinê bêne bi karanîn ku him çanda Kurdî qezenc bike û him jî çêkerên wan berheman qezenc bike û berdewamîya vê rewşê bê bicîh kirin.

Mînaka herî balkêş ku ji ber Kom Mûzîkê negieşte girseyan albûma Koma Rewşen e.Albûma koma Rewşan ya dawÎ bi navê "Pola Nû" ji layê naverokê de albûmeke gelek pêşketî bû.Lê berga albûmê ewqas xirab bû ku di mirovan de hîsa albûmeke amotorî û herêmî diafirand.

Divê kom Mûzîk dev ji xemsarîya dîktatorî berde û him bo pêşketina xwe û him jî bo pêşketina mûzîka kurdî û bi giştî çanda Kurdî bi rêbazên hemdem gavên nû bavêje û berê her tiştî jî rêz û hûrmeta xwe bo zimanê Kurdî bi amadekirina beşeke Kurdî bo malpera xwe nîşan bide..

REKLAM

REKLAM

kurdish hip hop kürtçe hip hop kürtçe rap mûzika kurdî kurdish music ziman zimanê kurdi kurdish language hiphopa kurdi kurdce rap kurdish rap serhado xewna ji