Farqîn Azad (koma azad)
			Girêdan

Hozan Farqînê ku ev zêdetirî 20 salan e bi muzîka kurdî re eleqedar e û ji sala 93’yan û vir de jî di nava Koma Azad a di bin banê Navenda Çanda Mezopotamyayê de hatiye avakirin de cih digire niha amadekariyên xwe yên ji albûmeke din a solo dike.

Farqîn ji herêma Farqîna Amedê ye û ji bo demeke dirêj ji ber pêkutiyên dewletê ji wargehê bav û kalên xwe sirgûnî bûye. Farqîn û malbata wî di dawiya salên 80’ê de koçberî metrepolên Tirkiyeyê bûye û li koçberiyê dest bi karê muzîkê kiriye. Ew tîne ziman ku zêdetir xwe nêzî terzê muzîka gelêrî dibîne û dibêje ez li ber awazên Kawîs Axa, Mihemed Arif Cîzrawî mezin bûme. Farqîn di heman demê de muzîka li ber pir enstrûmanan tê çêkirin jî red nake û tîne ziman ku ev terz dema baş bê bikaranîn ji bo muzîka kurdî jî dewlemendiyek e.

Me bi Farqîn re li ser hezkirina wî ya ji bo muzîka kurdî çîroka wî ya di nav pêlên muzîka kurdî de sohbeteke têr û tijî kir. Farqîn wekî stranbêjên ‘bazarê’ xerîdariya (tüketim) tiştên heyî nake. Bi rastî kedê dide muzîkê û dixwaze hin tiştên nû jî biafirîne. Ji ber vê yekê ye ku piranî dan û standinên wî bi dengbêjan re ye û tîne ziman ku wî dengbêjî ji bo pêşveçûna muzîka xwe esas girtiye û ji xwe re kiriye mînak.


HUNERMENDÊN BANDOR LÊ…

Farqîn wateya muzîka kurdî bi van hevokan tîne ziman: “Muzîka kurdî ji ber ku velorandina bi zimanê dayika min e, ez jê hez dikim. Wekî din ji bo kesên wekî min xerîbî jiyane terkewelat bûne muzîka kurdî wateya jiyanê ye. Min di muzîka kurdî de zimanê xwe nas kiriye û ez hînî kurdayetiya xwe bûme.” Di dewama van gotinan de Farqîn çîroka xwe ya bi muzîka kurdî re vegot. Destpêka Farqîn a ji bo muzîka kurdî guhdarîkirina radyoya Êrîvanê ye. Malbata Farqîn, malbateke kurdhez û girêdayî nirxên xwe yên neteweyî ne. Bavê wî di şevên dirêj ên zivistanan de radyoya Êrîvanê vedikir û wan awazên dengbêjên kurd guhdarî dikir. Farqîn li ber van awazan mezin bûye û xwe nas kiriye û dewama van hevokan wiha anî ziman: “Farqîn bi xwe cihekî kevnare yê çand û hunera gelê kurd e. Ji Meyafarqînê heta niha ev dever cihekî girîng ê çand û hunera kurdî ye. Kesekî li vir bê dinyayê ji xwe parekî têkiliya wî bi çand û hunerê re heye. Malbata min jî têkiliyeke xurt bi dengbêjan re hebû. Hatin û çûna wan a mala me hebû. Bavê min her roj radyoya Êrîvanê guhdarî dikir. Dengbêjên wekî Mihemed Arif Cizrawî, Hesen Cîzrawî, Tehsîn Taha, Kawîs Axa, Şiyar… bandora van li ser me çêdibû. Bi taybetî Şiyarê Farqînî bandoreke girîng li ser min kiriye û wan mûzika kurdî bi min daye hezkirin.”


ZIMAN GIRÎNG E

Çîroka Farqîn a di salên 80’ê de li metrepolên Tirkiyeyê û destpêkirina wî ya ji bo muzîka kurdî bi çûn û hatina NÇM’ê dest pê dike. Ji ber ku di malbatê de zimanê serdest kurdî bû li metrepolan di warê xwe parastina binyatî de bûne xwedî avantejekê lê di heman demê de gelek zehmetî jî kişandine. Farqîn piştî vegera xwe ya welêt vê xweparastinê wekî avantajeke esasî dinirxîne û cudahiya xwe û muzîka xwe di vir de dide der. Li gorî wî dema mirov muzîkê bi zimanê xwe yê dayikê pêk bîne zêdetir dikare hestên xwe tevli awazên xwe bike û dê baştir xwe vebêje. Di vê noqteyê de Farqîn kesên bi kurdî distrên û bi zimanên biyanî jiyanbar in rexne dike û dibêje yên nêzîkbûneke wisa derdixin pêş nabe ku karekî serkeftî û mayînde ji bo muzîka kurdî bikin. Farqîn wiha got: “Têkiliya huner û ziman têkiliyeke bingehîn e. Dema ev têkilî nebe ne pêkan e ku hunereke xurt bê afirandin. Mînak lê binêrin Bulent Ersoy û Zekî Muren di warê muzîka tirkî de pir serkeftî bûne. Li binyatê wan dinêrî, ji eslê xwe ve jî tirk in. Wekî din lêbinêrin hin kurdên me yên ku muzîka tirkî pêk tînin jî hene; gelo ev çiqas serkeftî ne. Her wiha hin kesên muzîka kurdî pêk tînin jî hene û bi kurdî distrên û bi tirkî daxivin. Dema li kasetên kesên wisa jiyanbarin dinêrin rastî, dibîne ku tu serkeftina wan tune ye. Ji ber vê yekê ye ku divê beriya her tiştî hunermerd serdestî ziman be ku bikaribe ruhê awazên xwe bide jiyandin.”


ALBÛMEKÊ DERDIXE

Farqîn di nav gotinên xwe de anî ziman ku berhevkariya ji bo muzîka kurdî her diçe kêm dibe û ew vê yekê ji bo muzîkê wekî xetereyeke mezin dibîne. Farqîn li ser vê mijarê wiha got: “Rastî me hê gencîneya muzîka kurdî bi giştî dernexistiye holê. Gencîneke pir dewlemend heye û mixabin xebatên ji bo derxistina holê ya vê gencîneyê pir qels in. Piraniya hunermendên kurd xerîdariya tiştên heyî dikin. Divê hunermedên muzîka kurdî zêdetir xwe nêzî gel bikin û ji gencîneya muzîka kurdî îstîfade bikin." Me bi Farqîn re meseleya ‘giyayê hewşê’ jî axivî. Lewre ligel hunermendên gelê kurd nivîskar û helbestkarên jiyaneke li ser xaka welat tercîh kiriye tim gazinca ‘giyayê hewşê tahle’ dikin û tînin ziman ku nirxên wan nayên zanîn. Farqîn ligel gazinca xwe di heman demê de tîne ziman ku ev rewş êdî rewa bûye. Farqîn piştî salan, niha dîsa dikeve stûdyoyê û albûmeke ji 13 stranan pêk tê amade dike. Di albûmê de Farqîn dûetekê bi dengbêj Seyîdxanê Boyaxçî re pêk tîne. Farqîn got ku di vê kasetê de bi hemû şeweyan min derfet dîtiye ku ez terzê xwe yê muzîkê bînim ziman. Albûma wî di meha berfanbarê de dertê. Me jî jê re got ‘em ê li bendê bin’.

ADIL ZOZANÎ

REKLAM

REKLAM

kurdish hip hop kürtçe hip hop kürtçe rap mûzika kurdî kurdish music ziman zimanê kurdi kurdish language hiphopa kurdi kurdce rap kurdish rap serhado xewna ji