HEVPEYVÎN / BILIND ÎBRAHîM                                                        ‘Li Başûr sê şêwazên kurdî’

 Bilind Îbrahîm yek ji stranbêjê kurd e ku li başûrê Kurdistanê li bajarê Duhokê xebatên xwe yên hunerî û muzîkê dimeşîne. Eleqeya ciwanan ji bo hunera Bilind Îbrahîm heye. Me bi Bilind Îbrahîm re li ser rewşa muzîka kurdî li Başûr û pirsgirêkên muzîka kurdî hevpeyvînek çêkir.

M. Emîn YILDIRIM


* Rewşa muzîka kurdî li Başûr di çi rewşê de ye?

Li başûr bi sê şêwazên hunera kurdî tê pêşvebirin. Bi zaravayê soranî li bajarê Hewlerê, Silêmanî, li bajarê Duhok û devera behdînanê zaravayê kurmancî û devera Şengalê. Her deverek bi van şêwazên xwe yê hunerî û stranên xwe yê taybet hene. Beriya çend salan hunera kurdî ketibû bin bandor û qetilkirina strana erebî. Ev jî ji ber ragihandina dewleta erebî û rejîma Baas li ser me hebû. Piştî ku di sala 1991’ê heta 2006’an hikûmeta herêma Kurdistanê hate damezirandin. Hêdî hêdî binyada strana kurdî bi şêweyeke nû tê çêkirin. Kêmasî hene û tiştên baş jî hene. Hêdî hêdî pêngav têne avêtin ku strana kurdî ji bin bandora tahma strana tirkî, erebî û farisî derkeve.


* We behsa sê şêweyên muzîka kurdî kir, gelo van şêweyên cuda ji bo muzîka kurdî ne dewlemendiyek e?

Bêguman dewlemendiyek e. Madem kurdî ye, her zaravayekî kurdî ye û her yek bi xwe re rengîniyekê tînê. Lê divê tahma strana kurdî ji dest nede. Her deverek bi zaravayên xwe bêjin û her deverek bi amûrên xwe yên taybet lê bi kurdî bê jenîn û bê gotin dewlemendiyeke.


* Li başûrê Kurdistanê rewşa muzîka Bilind Îbrahîm çi ye?

Di her berhemekê de ez hesaba van her sê deveran dikim. Di her berhemeke xwe de du sê stranan bi devoka herêma Şengal ku nêzî devera Mêrdîn, Amed û Rihayê ye, devera soran û bi giranî stranên herêma behdînan dibêjim. Şêwazê muzîka min jî muzîka pop û kurdî têkel e. Bi vê şêwazê distrêm.


* Îro rewşa muzîka popê çi ye?

Li gorî min strana kurdî baştir e ku nêzî muzîka Rojavayî bibin. Ji ber ku bi hemû aliyên xwe ve em girêdayî pêşketina Ewropa û Rojavayê ne. Heke em muzîka xwe jî têkelî muzîka Rojava bikin wekî pêngav ji bo me çêtir e. Li gorî dîtina min xortên me li ser vê sîstemê bên perwerdekirin dê çêtir be. Lê divê stranên Rojavayî zêde bandorê li muzîka me neke û stranên me tahma xwe ji dest bidin. Em wekî bingeh muzîka Rojavayî bibînin û tahma muzîka kurdî bi toneke muzîka kurdî em bibêjin.

* Hûn dibêjin muzîka kurdî bila nêzî muzîka Rojavayî be, lê di bingeha xwe de muzîka kurdî muzîka Rojhilatî ye...

Tu dizanî tiştek heye. Cemawera muzîka klasîk, pop û erebî jî heye. Em vê qonaxê bizanibin xortên kurd çi dibêjin. Bandora muzîka Rojavayî li ser xortên me heye. Xortên me pêwîstî pê hene. Ez nabêjim bila muzîka klasîk nîn be, divê hebe. Lê divê kurd wekî hemû miletan bila hunerê klasîk hebe, pop hebe, rock hebe. Her yek cemawerek xwe heye. Li van xwendingehan muzîkê li hemûyan klasîk, pop, rock, tekno hebe. Yanî cemawera kurd girêdayî rocka kurdî be çêtir e girêdayî rocka erebî an jî tirkî be. ev ji bo muzîka klasîk û pop jî wisa ye. Bila di hemû xwendingehên muzîkê de hemû cureyên muzîkê hebe.


* Bi parçebûna Kurdistanê re geşedanên parçeyên din kêm tên zanîn an jî nayê zanîn. Wekî Bilind Îbrahîm li Bakur zêde nayê nasîn. Sedemên vê yekê em dikarin çawa ji holê rakin?

Sedemên vê parçebûnê diyar in û her kurdek vê yekê baş dizanin ku çima peywendiyek di nava me de nîn e. Nezanîna însanê kurd û bindestiya wî di nava her parçeyî de sistbûnek xistiye nava me. Divê dezgehên ragihandinê wekî radyo, televîzyon, rojname, saziyên çandî, hemû partiyên Kurdistanê vê xebatê bikin ku hunermendên kurd û însanên kurd bigihînin hev. Dezgehên ragihandinê dikarin vê qonaxê leztir bi pêşve bibin. Heke ev yek bê kirin dê tu asteng li pêşiya me nemînin.


* Pirsgirêkên ku îro li pêşiya muzîka kurdî ne, çi ne?

Li gorî dîtina min hunera kurdî heta bi bazirganiya taybet ve neyê girêdan nayê pêşvexistin. Divê banê hunerî du heb hebin. Ligel dezgehên radyo û televîzyonî divê bazirganiya taybet jî hebe. Dema ku rewşa aborî ya hunermend bi pêşve bikeve, dê huner jî bi pêş bikeve. Ev yek ji aliyê aborî ve wisa ye. Ji aliyê hunerî û pêşxistina strana kurdî de divê mamosteyên hunermend hebe, awazdan hebe, helbestkar hebe, cihê xwendina muzîka kurdî hebe.


* Di 23 û 24’ê berfanbarê de li Amedê Konferansa Muzîka Kurdî li dar dikeve. Hûn vê çawa dinirxînin, ji bo pêşeroja muzîka kurdî dê çi bi xwe re bîne?

Pengavên bi vî rengî pengavên pîroz in ku li Amedê konferanseke bi vî şêwazî tê lidarxistin. Ya din jî serkeftina konferansê li gorî dîtina min li ser hindê dimîne ku rêveberiya konferansê bizanibin însanên baş hunermendên kurd daxwaz bikin û li ser stran û hunera kurdî bipeyivin. Heke ew însanên baş bê hilbijartin bêguman dê encamên baş bi xwe re bîne.


* Herî dawî tiştekî ku hûn dixwazin bibêjin kerem bikin…

Spasiya we dikim ku ez li Azadiya Welat im û bi rastî zor pê kêfxweş hal bûm ku li Amedê hazir bûm û bûme mêvanê we. Yanî ji bo min bû rojeke muhîm ku di jiyana hunera xwe de bi alîkariya we dengê xwe bigihînim cemawera xwe û li bajarê Amedê. Spas dikim.(A.Welat)

Girêdanên Derve -    Malpera Bilind Îbrahîm 

REKLAM

REKLAM